Tomasz Owczarzak Katedra o miękkich bokach Instytut Wydawniczy „Świadectwo” Bydgoszcz 2011 Pod koniec ubiegłego roku ukazał się debiutancki tom poezji młodego poety Tomasza Owczarzaka zatytułowany dość intrygująco: „Katedra o miękkich bokach”. Zbiór wierszy zawiera 35 utworów i został podzielony na trzy części, o nie mniej ciekawie brzmiących tytułach: ciemne jasne, lighty i projekt rażący. Kim jest autor? Tomasz Owczarzak urodził się w 1986 roku i mieszka w Rynarzewie. W 2007 roku zadebiutował na łamach miesięcznika literackiego „Akant” wierszem „wolność”. Jest współzałożycielem bydgoskiej grupy literackiej Et Cetera.       Poezja Tomasza Owczarzaka jest dość specyficzna, łatwo wpada w ucho, jest rytmiczna, ale wbrew pozorom nie są to utwory łatwe. Emocje wiją się między wersami balansując nad przepaścią ludzkich ograniczeń, bo tam gdzie słowa dotrą człowiek nie zawsze może się dostać. A choćby […]

Ewa Kopsik Układ z Panem Bogiem Replika, Zakrzewo 2012       Często staramy się zaplanować swoje życie. Czasami wybiegamy w przyszłość zaledwie na chwilę albo planujemy kolejne wakacje, a czasami sięgamy do przodu wiele lat. Tworzymy perspektywy i wizje. Rzadko kiedy pozwalamy sobie na życie chwilą, bo jednak na dłuższy dystans wolimy projektować. Mieć jakiś cel, do czego zmierzać. Bywa, że ten cel jest bliżej niż myślimy, a zdarza się, że umyka nam z rąk.        O Krystynie – bohaterce „Układu z Panem Bogiem” wiemy, że miała niełatwe dzieciństwo. Zapewne brak ciepłych relacji z rodzicami, niemożność wyrażania własnych opinii miały wpływ na kształtowanie charakteru Krystyny. Jednak czy to wystarczy, by usprawiedliwić bohaterkę? By rozgrzeszyć?       Krystyna uważa się za niemal ideał człowieka. W swoim mniemaniu jest piękna, inteligentna i wrażliwa. W […]

Szymon Wrzesiński Inkwizycja na ziemiach polskich Replika, Zakrzewo 2009        Obiektywizm w ujęciu historycznym od długiego już czasu „prześladuje” wszelką myśl naukową, zarówno taką, która powoli dojrzewa w cieple akademickich bibliotek, jak i tę jakiej dane jest odmrażać sobie tezy na przystankach, w oczekiwaniu na międzywydziałowy transport. Jakże niepotrzebnie! Rozsypując ziarenka faktów historyk wcale nie musi  patrzeć gdzie indziej. Może jasno i wyraźnie powiedzieć: „nie lubię pomidorowej”, albo „inkwizycja była straszliwą instytucją”. Ot, co komu akurat w duszy gra.       „Inkwizycja na ziemiach polskich” Szymona Wrzesińskiego jest książką traktującą o niezwykle drażliwych i trudnych sprawach, a jednak autorowi z pewną uniwersytecką gracją udało się uniknąć „wpadek obiektywizmu”. Na samym początku zasygnalizowany  jest podział polskich szkół historycznych pod względem ich stosunku do auto da fe i przyległości: na broniącą instytucji Świętego […]

Elizabeth Gilbert Ostatni taki Amerykanin Przekł.: Marta Jabłońska – Majchrzak Rebis, Poznań 2011       Przyznam, że z najnowszą powieścią Elizabeth Gilbert, autorki bestsellera „Jedz, módl się, kochaj”, miałam pewien problem. Nie bardzo wiedziałam bowiem po właściwie taka książka została napisana. Nie mówię, że jest zła. Jest po prostu trochę dziwna. Przywykłam już oczywiście do literatury, która nie realizuje żadnego konkretnego wzorca gatunkowego. Oczywiście literatura współczesna w ogóle coraz rzadziej odwołuje się gatunków, chętnie je miesza lub po prostu mocno modyfikuje. Jednak „Ostatniemu takiemu Amerykaninowi” najwyraźniej przydałby się jasny schemat konstrukcyjny. Lekkie pióro, elokwencja i wiedza nie wystarczą bowiem by tworzyć ciekawą, poczytną literaturę. Opowieści filozoficznej, a co najmniej „antropologiująco-socjologicznej” nie może być tak chaotyczna i niepodomykana.       Główną kwestią powieści jest tęsknota współczesnej Amerykanki, zmęczonej beztroskim konsumpcjonizmem i chyba trochę […]

Corrado Augias Sekrety Watykanu tyt. oryg.: Il segreti del Vaticano tłum.: Maciej Bielawski Rebis, Poznań 2011         Wpływ działalności, czy samego wręcz istnienia Stolicy Apostolskiej na społeczeństwa (nie tylko katolickie), jak i na pojedyncze osoby (nie tylko wiernych tego tylko kościoła) jest bezdyskusyjny. Nader liczne wersje spisywanej historii tej ponadtysiącletniej instytucji (która przez znaczny okres była jedną z ważniejszych potęg geopolitycznych świata) obfitują w często skrajnie przeciwne oceny. Nietrudno więc się domyślić, iż Corrado Augias (dość znana postać zarówno we włoskim życiu publicznym, jak i tym dziennikarsko-pisarskim) podjął się niezwykle trudnego zadania. Na podstawie wybranych momentów historii (o sam dobór można się spierać) postarał się o ukazanie czytelnikowi pomijanej często w podobnych rozważaniach dwoistej istoty Watykanu. Należy bowiem (choć imperatyw ten wielu wyda się truizmem) traktować go zarówno jako […]

Agnieszka Lingas-Łoniewska Szósty Replika Zakrzewo 2012         Tradycja pisania lekkich kryminałów o zabarwieniu humorystycznym jest w naszym kraju i długa, i krótka zarazem. Długa, bo ułożone obok siebie dzieła zebrane Joanny Chmielewskiej miałyby przypuszczalnie więcej kilometrów, niż wszystkie polskie autostrady razem wzięte. Krótką, albowiem lista rodzimych twórców omawianego gatunku obejmuje w zasadzie wyłącznie wymienioną wyżej panią Joannę. Na szczęście wydawnictwo Replika postanowiło zaradzić temu personalnemu niedoborowi wznawiając powieść pt. „Szósty”. Myliłby się jednak ten, kto sądziłby, że autorka rzeczonego dzieła idzie śladami twórczyni „Lesia”, „2/3 sukcesu”, czy „Depozytu”. Zamiast kopiować, Agnieszka Lingas-Łoniewska podąża własnym torem i – traktując formułę kryminału wybitnie pretekstowo – delikatnie i uroczo obśmiewa utarte schematy mainstreamowej fabuły sensacyjnej.       Zaczyna się tak, jak w dobrej powieści sensacyjnej powinno: od mocnego uderzenia. Na pierwszy ogień idą […]

Iwona Majewska- Opiełka Czas kobiet Rebis, Poznań 2010        O różnicach między kobietami i mężczyznami nikogo nie trzeba przekonywać. Różnimy się i już. Niestety nie zawsze różnimy się pięknie. Na kogokolwiek będziemy chcieli zwalić winę za te różnice: czy to na stwórcę, naturę, czy też może na nasze pochodzenia (z Marsa czy Wenus) – tak naprawdę nie ma to większego znaczenia.      Zapewne wielu z nas oglądało w internecie kabaretowy wykład dotyczący różnic między mózgiem kobiety a mózgiem mężczyzny. Ilekroć oglądam ten dziesięciominutowy numer śmieję się do łez – tak trafnie przedstawiono w nim różnice między płciami. Ale nie zawsze w codziennym starciu płci jest nam tak wesoło.      „Czas kobiet” to poradnik napisany przez kobietę, głównie dla kobiet. Iwona Majewska-Opiełka wskazuje jak odnaleźć w sobie cechy, w jakie […]

Konrad Wilk Naga Asu Wydawnictwo Zysk i S-ka Poznań 2011      Konrad Wilk jest jedną z osób, które gna po świecie jakaś wewnętrzna siła. Podróżował po Tajlandii, Kambodży, Birmie, Indiach, Bangladeszu, Nepalu, Kenii i Etiopii i o tych podróżach stara się nam opowiedzieć. Naga Asu, jego pierwsza książka, to opowieść o podróżach po świecie i o tej najważniejszej – w głąb siebie. Sporo w niej opisów niecodziennych sytuacji i przeżyć, jakie towarzyszą zazwyczaj Europejczykowi podczas pierwszego spotkania z odległą i tak odmienną od naszej kulturą. Śledzimy drogę przemiany wewnętrznej głównego bohatera (autora), drogę powolnego procesu kształtowania się nowej świadomości – od przyjmowania nadrzędności siły wyższej (a przynajmniej kulturowego poczucia jej istnienia) do „szukania w sobie Boga bez pośredników na łonie matki natury.”      Nie ulega wątpliwości, że Konrad Wilk chcąc […]

Marcin Rosłoń Mowa trawa Słownik Piłkarskiej Polszczyzny Bukowy Las, Wrocław 2011      W zasadzie każda grupa zawodowa posiada swój wewnętrzny żargon. Pamiętam do dziś dwóch neurochirurgów, którzy wchodząc na blok operacyjny przybili piątkę na hasło „dawaj, panie, po trepanie!” Co prawda jechałem akurat do innej sali, a krojony miałem mieć bark, nie głowę, ale jakiś taki dreszczyk emocji przeszedł mi po kręgosłupie. Czym innym mówią lekarze, czym innym prawnicy, wojskowi, czy nauczyciele. Cóż więc ciekawego w słowniku piłkarskiej polszczyzny? Ano sporo.       Po pierwsze, do lekarza, sądu, czy – niestety! – szkoły chadzamy raczej z musu. Tymczasem boiskowe zmagania futbolistów na swe własne, nieprzymuszone życzenie śledzą miliony. I gdy się człowiek wśród tych milionów znajduje, wypadałoby wiedzieć, że sztangi się na zielonej murawie nie podnosi, tunel nie ma nic wspólnego […]

Gordon Thomas i Max Morgan-Witts „Rejs Wyklętych” tyt. oryg.:  „Voyage of the damned” tłum.: Krzysztof Kurek Replika, 2010      W całym informacyjnym szumie na temat Holokaustu i historii Żydów w III Rzeszy, nie spotkałem się jeszcze z historią transatlantyku “St. Louis”, który wyruszył w rejs do krainy wolności w maju 1939 roku, mając na pokładzie 937 Żydów, obywateli III Rzeszy. I nic dziwnego, niniejsza pozycja, wydana w Polsce w 2010 miała swoją premierę w 1974 roku, a w 1976 na podstawie tej książki powstał film fabularny produkcji brytyjskiej z takimi aktorami jak Max von Sydow. Tutaj, też jakby, nic dziwnego, bo transatlantyk miał w zamyśle wyokrętować tych biednych ludzi docelowo w Nowym Jorku, a wrócił do III Rzeszy. Słaby temat dla Hollywood. Bardzo interesująca jest informacja, że nowojorskie archiwum HAPAG […]