Sam Millar Nieugięty tyt. oryg.: On The Brinks tłum.: Krzysztof Dworak Replika, Zakrzewo 2012       Irlandzka wersja słynnego „Papillona”. Choć literacko zdecydowanie gorsza, tematycznie chwilami dużo ciekawsza. Do tego lepsza pointa: bohater niczego nie żałuje, na lepszą drogę życia się nie nawraca. Identycznie jak francuska bliźniaczka i ta książka z każdej kartki tchnie autentyzmem. I to jej walor główny.       Wspomnienia Millara z Belfastu – proszące się o Dickensa dzieciństwo, tęskniąca do McLiama Wilsona młodość dusząca się w makabrycznych realiach Irlandii Północnej, potworne więzienne realia tej brytyjskiej enklawy na Zielonej Wyspie – to może być nieprzyjemna niespodzianka dla mnogich polskich fanów Margaret Thatcher. Nie jest to jednak żaden problem – zawsze można powiedzieć, że Millar to lewacki terrorysta z IRA, który nieprzypadkowo stał się później kryminalistą i lekturę sobie odpuścić […]

Petri Sarjanen Białą śmierć. Najskuteczniejszy snajper w historii wojen – Simo Häyhä tyt. oryg. Valkonen Kuolema tłum. Bożena Kojro Replika, 2009       Z każdą nowo wydaną książką wiedza polskiego czytelnia o ”wojnie zimowej” rośnie, nie inaczej jest w przypadku „Białej śmierci…”. Pozycję tę – trudno gatunkowo sklasyfikować – jest czymś na kształt biografii ożenionej z reportażem historycznym (z akcentem na to pierwsze). Sarjanen opowiada o losach (głównie wojennych) Simo Häyhä, którego uważa się w Finlandii za bohatera, choć po polsku czytając o jego wyczynach, często nie sposób się nie wzdrygnąć. Pamiętać jednak trzeba, że nie wzdrygamy się poznając losy polskich żołnierzy, którzy co by nie mówić – też zajmowali się głównie zabijaniem. Nie należy się zatem śpieszyć z potępianiem fińskiego snajpera mającego na sumieniu 543 (!) zabitych żołnierzy armii czerwonej. […]

Jonathan Clements Mannerheim. Prezydent, żołnierz, szpieg. tyt. oryg.: Manerheim – President, Soldier, Spy tłum.: Dagny Kurdwanowska i Piotr Gebethner Replika, Zakrzewo 2010       Czytając Anglosasów piszących o dziejach Europy innej niż Zachodnia (a i tu bywa różnie) należy zachować szczególną ostrożność. Czy to gdy mamy do czynienia z patrzącym przez Ocean Amerykaninem, czy też Brytyjczykiem, któremu wąski przecież Kanał La Manche (niech wolno będzie być złośliwym) często zdaje się ograniczać pole widzenia zaskakująco skutecznie. Bywa, że „historyczny interes Korony” aż tak bardzo rzutuje na wyciągane wnioski (a nawet prezentowane fakty), że często przychodzi rechotać czytając uczone wywody. Recenzowaną książkę połknąłem wszakże nie rechocząc. Jest po prostu dobra.       Autor kreśli portret Mannerheima i trzeba przyznać – nieźle dobiera tak pędzle, jak farby konieczne do sportretowania fińskiego marszałka. Kontrowersyjność postaci idzie […]

Witold Mikołajczak Wojny polsko-krzyżackie Replika, 2009      Zainteresowanych tematyką sygnalizowaną w tytule muszę zmartwić, że jest on nieco mylący, jako że autor „dziękuje za uwagę” już w roku 1435 a jak część z nas ze szkoły jeszcze zapewne pamięta – jeszcze trochę konflikt polsko-krzyżacki trwał, Gdzieś tak do hołdu pruskiego, czyli o wiek prawie dłużej.       I w zasadzie to tylko można tej książce zarzucić, jako że Witold Mikołajczyk temat [w wybranym przez się zakresie] potraktował solidnie, niezłym piórem i przejrzyście. Ta ostatnia uwaga nie znaczy wcale, że napotka tu czytelnik ciągnięte za uszy pominięcia spraw istotnych lub nieuprawnione uogólnienia oraz wnioski. Czytelnik niebędący maniakiem militarnym czy szerzej – historycznym – spokojnie może po „Wojny…” sięgnąć – sporo się bowiem dowie i zapewne wszystko będzie w stanie (przy stosownym poziomie […]

Łukasz Skowroński Dzielenie przez zero wyd:. Żadne Sp. z o. o. Nigdzie, 2000jeszcze nie        „Pamiętaj, cholero: nie dziel przez zero!” – powtarzała mi onegdaj moja podstawówkowa pani od matmy, po czym przechodziła do krótkiego, acz zdecydowanie budzącego grozę spisu konsekwencji stosowania tego zakazanego działania. A taki Skowroński, znany tu i ówdzie muzyk szantowy i bloger – wziął i podzielił. Co mu z tego wyszło?      Było ich trzech, w każdym z nich inna krew, a cel… Cóż, tu można by się nieco pospierać. Mieli po trzydzieści lat. Za sobą szczeniackie rytuały braterstwa, opijane we wspólnym gronie kolejne szczeble edukacji, w większości nieudane próby ustabilizowania życia artystycznego, uczuciowego i zawodowego, słowem: pokaźną połać stopniowo redukowanych marzeń. Przed sobą kilogramy i zakola, przed którymi ze wszystkich sił starali się uciec. […]

Sławomir Hawryszczuk „Religia Rocka” WPiK ENETEIA Warszawa 2010       Muzyka jest nieodzownym elementem w życiu człowieka. Banał? I co z tego. Człowiek, jako istota wrażliwa i czuła, podatny jest na jej oddziaływanie i emocje, które od zarania dziejów sam przypisywał poszczególnym jej elementom: stąd potrafimy np. rozróżnić, że muzyka jest smutna lub wesoła na podstawie tonacji czy metrum. Doskonale potrafimy też dopasować muzykę do sytuacji, w jakich sami się znajdujemy – tę sztukę wykorzystują z powodzeniem dźwiękowcy filmowi. Oczywistym również wydaje się fakt, że człowiek we wszelkich swoich działaniach brnie do szczęścia – tak więc kolokwialnie mówiąc „lubi się rozerwać”. Trudno zatem wyobrazić sobie gatunek muzyczny, który chcielibyśmy słyszeć jako akompaniament dla naszego życia, lepszy niż muzyka – nomen omen – rozrywkowa.      Niemal wszystkiemu, co zostało wymienione powyżej, Sławomir […]

Douglas J. MacEachin Amerykanski wywiad i konfrontacja w Polsce 1980-1981″ tyt. oryg.: U.S. Intelligence and the Confrontation in Poland, 1980-1981 REBIS, Poznań  2011 przeł.: Katarzyna Bażyńska-Chojnacka i Piotr Chojnacki.       Człowiek pracujący w biznesie wywiadowczym przez 30 lat, ma dużą szansę wyzbycia się zbędnego filozofowania, barokowych metafor i dygresji w swoim słowie mówionym i pisanym. Nie ma też u niego miejsca na gawędy, emocjonalne wywody i dramatopisarstwo. Miłośnicy wartkiego i kolorowego języka polskiego z esejów Jasienicy, Mackiewicza czy wspomnień Kisiela srodze się zawiodą. I taka jest właśnie kolejna pozycja REBISu p/t „Amerykański wywiad i konfrontacja w Polsce 1980-1981” autorstwa Douglasa J. MacEachlina, byłego pracownika CIA, który dosłużył stanowiska zastępcy dyrektora ds. wywiadu. Ciekawe, książka została wydana w 2002 roku, więc na polskie wydanie, czekaliśmy niemal 10 lat.       Zaczyna się […]

Michael White Sztuka morderstwa tyt. oryg. The Art Of Murder tłum.: Maciej Szymański Rebis, Poznań 2011       „Sztuka morderstwa” to kolejna powieść dziennikarza i redaktora naukowego brytyjskiego „Gentlemen’s Quarterly”, Michaela White’a. Nie wydaje się, żeby był spokrewniony z Jackiem Whitem z The White Stripes, ale i on ma na swoim koncie doświadczenia muzyczne – w latach osiemdziesiątych należał do brytyjskiego zespołu Thompson Twins (polecam na poprawę humoru). Szybko jednak okazało się, że bardziej niż muzyka interesują White’a losy wybitnych postaci świata nauki i sztuki. Zajął się więc pisaniem biografii. Ma na swoim koncie opowieści o Mozarcie, Newtonie, Tolkienie, Galileuszu czy Asimovie. W ostatnich latach porzucił biografie – teraz tworzy powieści. Najpierw był „Sekret Medyceuszy”, potem – „Pierścień Borgiów”. Konstrukcja „Pierścienia…” przypadła, widać, odbiorcom do gustu.       „Sztuka morderstwa” – w […]

Aleksander Topolski Bez wodki. Moje przeżycia wojenne w Rosji. tyt. oryg. : “Without Vodka” tłum.: Piotr Wilczek Rebis, Poznań 2011   Literatura zsyłkowo-gułagowa jest już dość obfita. Od monumentalnych dzieł Sołżenicyna po nieco podniosłe w swym wydźwięku prace Czapskiego czy Herlinga-Grudzińskiego. Uzupełnia tę literaturę również co raz bardziej obecne na rynku pamiętnikarstwo i monografie rodzinne Polaków Kresowian. Książka autorstwa Aleksandra Topolskiego wpisuje się bardzo dobrze w oba gatunki – raz, że Autor pochodzi z Kresów, a dwa że dokładnie poznał ponurą rzeczywistość morderczego reżimu Sowietów. Książka przedstawia świat widziany oczyma młodego chłopaka, któremu bardzo prędko i brutalnie przyszło wydorośleć – od otrzymania karty mobilizacyjnej 24 sierpnia 1939; beztroskiej, czy nawet szczeniackiej reakcji na wybuch wojny, po nagłe znalezienie się w dramatycznych warunkach więzienia w Czortkowie, gdzie rozpoczyna się jego dramatyczna […]

Artur Andrus, Maria Czubaszek Każdy szczyt ma swój Czubaszek Prószyński i S-ka, W-wa 2011      W nieustannych zmaganiach z  materią życia doświadczamy sytuacji zabawnych, komicznych, a  czasem tak bliskich abstrakcji, że nie do uwierzenia;  nierzadko też ocieramy się o absurdy graniczące z surrealizmem. Tym bardziej dziwi, że coraz liczniejsze grono osób z kręgów satyrycznych ugniata, wałkuje i wypieka wciąż to samo ciasto skeczów, zwietrzałe, przeterminowane, pozbawione migdałów ironii i rodzynek puenty. Takie ciasto zje człek jak głodny i nawet się (syty) uśmiechnie. Jednak o prawdziwej uczcie mowy być nie może.     Smakoszy o wyrafinowanym podniebieniu pocieszę, że wydawnictwo Prószyński i S-ka, przygotowało dla nich coś specjalnego – rozmowy Artura Andrusa i Marii Czubaszek o zupełnie, ale to zupełnie niezaskakującym tytule: „Każdy szczyt ma swój Czubaszek”.      O ile tytuł zaskakujący […]